Ikazia Ziekenhuis
Harry van Linden werkt al meer dan dertien jaar bij het Ikazia Ziekenhuis in Rotterdam. Eerst als algemeen bouwdeelbeheerder en bouwde daarmee kennis op van klimaat, koel- en verwarmingssystemen. Daarnaast was hij gespecialiseerd in telecomsystemen en ICT gerelateerde applicaties. Sinds vorig jaar is hij energiecoördinator en verantwoordelijke voor de gebouwbeheersystemen (GBS). Hij is iemand die resultaten wil zien, niet aannemen. Toen AIMZ in beeld kwam, besloot hij daarom niet af te gaan op beloften of gemiddelden, maar het effect zelf te meten.
Door: Harry van Linden
Functie: Energiecoördinator en gebouwbeheersystemen
De aanleiding
Het Ikazia Ziekenhuis is geen nieuwbouw. Het hoofdgebouw dateert uit 1965 en is in de decennia daarna uitgebreid, verbouwd en aangepast. Daardoor is ook de installatie-infrastructuur complex. Leidingen lopen niet eenvoudig van A naar B en verschillende bouwdelen zijn technisch met elkaar verweven.
Voor Harry zat het grootste probleem niet direct in comfortklachten. Comfort is in een ziekenhuis vanzelfsprekend belangrijk. De uitdaging zat vooral in de manier waarop comfortklachten vaak worden opgelost. ‘Je hebt te maken met beheerders die een klacht krijgen van een afdeling dat het een beetje koud is’, vertelt Harry. ‘Dan gaat er al snel een graad bij. Maar die graad blijft vervolgens staan totdat iemand weer klaagt dat het te warm is. Zo kun je onbedoeld energie verspillen zonder dat iemand het doorheeft.’
Op deze manier ontstaan instellingen die op korte termijn helpen, maar op langere termijn energie kosten. Op een voor- of najaarsdag kan het bijvoorbeeld gebeuren dat een gebouw eerst wordt verwarmd en later weer gekoeld. Niet omdat dat nodig is, maar omdat instellingen in de loop van de tijd steeds verder afwijken van wat daadwerkelijk nodig is.
.
Van handmatig bijsturen naar geautomatiseerde optimalisatie
Een belangrijk onderdeel van die aanpak is het beperken van handmatige ingrepen.
Bij Ikazia draait AIMZ binnen het bestaande gebouwbeheersysteem (GBS) op een hogere BACnet-prioriteit dan handmatige wijzigingen van beheerders. Dat betekent dat instellingen die AIMZ doorvoert niet zomaar kunnen worden overschreven. Dat was een bewuste keuze, vertelt Harry. ‘Ik wil eigenlijk gewoon dat het geautomatiseerd werkt en dat mensen er vertrouwen in hebben. Dat was best een risico, want je geeft een deel van de sturing uit handen. Maar als je wilt weten wat een systeem echt doet, moet je het ook de ruimte geven om zijn werk te doen.’
Hij nam collega's daarom stap voor stap mee in het proces. Inmiddels krijgt hij dagelijks inzicht in wijzigingen die in het gebouwbeheersysteem worden gedaan. Soms ziet hij nog een handmatige aanpassing voorbij komen, maar de weerstand die er in het begin was, is verdwenen.
Grip op energieverbruik zonder comfortverlies
Voor Harry was het doel helder: comfort behouden, maar met minder energie.
Daarom sprak de aanpak van AIMZ hem aan. Niet door installaties te vervangen of grote aanpassingen te doen, maar door met AI-modellen beter te bepalen hoeveel warmte of koeling nodig is. Dat past bij de manier waarop Harry naar gebouwbeheer kijkt. Hij wil begrijpen wat er gebeurt, welke invloed keuzes hebben en hoe onnodige energieverspilling kan worden voorkomen.
‘Alles wat mij kan helpen besparen, is voor mij al een doel op zich’, legt Harry uit. ‘Het gaat uiteindelijk gewoon om harde euro's. Tegelijkertijd wil je voorkomen dat allerlei invloeden het resultaat van je werk negatief beïnvloeden. Dan zoek je naar manieren om dat slimmer en consistenter te organiseren.’
Implementeren in een complex gebouw
De implementatie bleek geen plug-and-play traject. Ziekenhuisnetwerken kennen strenge beveiligingseisen. Firewallinstellingen, netwerktoegang en datakoppelingen moesten zorgvuldig worden ingericht voordat gegevens veilig konden worden uitgewisseld. Daarnaast bleek het gekozen bouwdeel installatietechnisch complex en niet volledig via BACnet te ontsluiten.
‘De complexiteit van de installatie en dat firewallverhaal zijn de twee grootste struikelblokken geweest,’ zegt Harry. ‘De eerste module werd eind 2024 geplaatst en eind december 2025 werd AIMZ daadwerkelijk live gezet op het eerste bouwdeel van zo’n 5.600 m².’
Waar veel organisaties genoegen nemen met een berekende besparing, wilde Harry het effect daadwerkelijk meten. ‘Er kan wel gezegd worden dat je 10 tot 15% bespaart, maar ik wil weten wat het voor ons doet. Uiteindelijk was voor mij de belangrijkste vraag: gaan we hier straks het hele ziekenhuis mee uitrollen of niet? Dan wil ik zeker weten wat het resultaat is.’
Omdat het bouwdeel niet afzonderlijk werd gemeten, liet Ikazia tijdelijk zeven ultrasone energiemeters plaatsen. Met een installateur bepaalde Harry de meest representatieve meetpunten in het complexe leidingnetwerk. Twee weken lang werd gemeten:
- één week met AIMZ actief
- één week met AIMZ uitgeschakeld
De resultaten werden gecorrigeerd voor graaddagen, zodat verschillen in buitentemperatuur geen vertekend beeld zouden geven.
De uitkomst was duidelijk: 25,7% minder energieverbruik in het gemeten bouwdeel.
Minstens zo belangrijk was wat er niet gebeurde: tijdens de meetperiode kwamen er geen comfortklachten binnen. ‘Dat is precies wat je wilt bereiken: minder energieverbruik zonder dat medewerkers of patiënten daar iets negatiefs van merken’, aldus Harry.
Het gemeten bouwdeel beslaat ongeveer 10% van het totale ziekenhuisoppervlak. Dat is ongeveer 15% van de oppervlakte waar klimaatregeling zit.
Op basis van de meetresultaten verwacht Harry dat een volledige uitrol zich binnen ongeveer één tot anderhalf jaar kan terugverdienen. Daarbij is alleen gekeken naar de warmtebesparing. Eventuele besparingen op koeling zijn nog niet eens meegenomen.
"De vraag was of we AIMZ over de rest van het ziekenhuis wilden uitrollen. Die vraag is nu beantwoord. Met deze resultaten is er geen discussie meer over het effect."
Harry van Linden - Ikazia Ziekenhuis
Vooruitblik
De volgende stap zit voor Harry niet alleen in verdere uitrol, maar ook in het nog slimmer benutten van de beschikbare data. Hij ziet veel waarde in de automatische signalering van afwijkende patronen. Bijvoorbeeld wanneer een ruimte niet reageert op een sturingssignaal doordat een klep defect is, een sensor verkeerde waarden doorgeeft of een installatie niet goed functioneert. De wens van Harry gaat snel vervuld worden, want op dit moment (17-06-'26) staat afwijkingsdetectie op de back log ontwikkeling van de AI van AIMZ.
‘Dan wil je direct een melding krijgen dat er iets aan de hand is. Als AIMZ ziet dat een ruimte niet reageert zoals verwacht, kan dat ook waardevolle informatie zijn voor het beheer. Daar zit voor mij de volgende stap in slimmer en voorspelbaarder gebouwbeheer.’ Want automatiseren is precies waar Harry energie van krijgt. Hoe meer handmatige ingrepen kunnen worden voorkomen, hoe consistenter en efficiënter het gebouw kan worden beheerd.
Benieuwd wat slimme aansturing oplevert in jouw ziekenhuis of zorggebouw?
Plan een kort gesprek en ontdek hoe je met bestaande gebouwinstallaties energie kunt besparen, zonder concessies te doen aan comfort. We laten je graag zien wat er mogelijk is in jouw situatie.
