Slimme gebouwinstallaties sturen verwarming, koeling en ventilatie op basis van data en voorspellingen in plaats van vaste schema’s. Ze houden rekening met het weer, de bezetting en de temperatuur per ruimte, en brengen afwijkingen in de installatie aan het licht.
Het gebouw van de toekomst: wat er verandert in installaties, koeling en beheer
Het gebouw van de toekomst heeft slimme gebouwinstallaties die vooruitkijken, meerdere bronnen combineren en fouten zelf aan het licht brengen. Drie ontwikkelingen maken dat nodig. Gebouwen stappen over op warmtepompen en hybride installaties. De zomers worden warmer, waardoor koeling zwaarder weegt. En er zijn minder technici om alles bij te houden.

Op deze pagina lees je wat die ontwikkelingen betekenen voor je gebouw en wat je vandaag al kunt doen.
Het gebouw als thermische batterij
Een gebouw houdt warmte en koude vast in vloeren, muren, plafonds en lucht. Die massa werkt als buffer. Zet je de verwarming uit, dan daalt de temperatuur niet direct. Een betonnen kantoor koelt langzamer af dan een licht gebouw met veel glas.
Die buffer is waardevol. Wie weet hoe snel elke zone afkoelt, kan een uur eerder verwarmen en daarna een piek overslaan zonder dat iemand het merkt. Zo kan een gebouw zijn verbruik verschuiven naar momenten met goedkope stroom of een rustig net. Een batterij of extra installatie is daarvoor niet nodig.
Elk gebouw en elke zone reageert anders. Een lokaal op het zuiden warmt op door de zon, een ruimte op de noordgevel koelt sneller af. AIMZ leert per zone hoe de temperatuur reageert op buitentemperatuur, zon, wind en bezetting. Met die kennis weet het algoritme hoeveel buffer er in elke zone zit.

Hybride installaties: meerdere warmtebronnen in één gebouw
Steeds meer gebouwen combineren een warmtepomp met een gasketel, en soms met een warmte-koudeopslag (WKO). Zo’n hybride installatie vraagt meer van de regeling dan een gebouw met één ketel.
Twee problemen komen vaak voor. Het eerste is de volgorde van de bronnen. Het gebouwbeheersysteem (GBS) zet vaak de bron in die als eerste in het schema staat, ook als een andere bron op dat moment zuiniger werkt. Het tweede is de aanvoertemperatuur. Een warmtepomp haalt het beste rendement bij een lage aanvoertemperatuur. Veel stooklijnen stammen nog uit de tijd van de ketel en vragen om hoge temperaturen. De warmtepomp draait dan op een slecht rendement, of de ketel springt bij terwijl dat niet nodig is.
AIMZ werkt vandaag al aan het tweede probleem. Het algoritme voorspelt de warmtevraag ver vooruit en smeert die uit over een langere periode. Daardoor volstaat een lagere, constante aanvoertemperatuur. Aan het eerste probleem werken we: een functie die per zone de zuinigste bron kiest.
Koeling wordt even belangrijk als verwarming
Nederland krijgt meer hitte. Volgens het KNMI telde De Bilt in de periode 1991 tot 2020 gemiddeld vijf tropische dagen per jaar, tegen één per jaar aan het begin van de twintigste eeuw. Rond 2100 worden dat er acht tot 35 per jaar, afhankelijk van de uitstoot. Het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) verwacht dat de koudevraag in de gebouwde omgeving in alle gevallen toeneemt. In stadscentra en op bedrijventerreinen, waar veel kantoren en winkels staan, is die vraag nu al hoog.
Veel installaties zijn ingericht op de winter. In de zomer draaien ze op vaste schema’s, of de koeling komt pas op gang als het binnen al te warm is.
Een slim geregelde klimaatinstallatie kijkt vooruit. AIMZ ziet een warme middag aankomen en kan in de ochtend voorkoelen, als de buitenlucht nog koel is en de installatie minder hard hoeft te werken. Dat koelen belangrijker wordt gaan we ook merken in de netcongestie, aangezien op warme dagen iedereen actief wil koelen.

Storingen en verkeerde instellingen
Een kapotte temperatuuropnemer, een klep die blijft hangen, een kloktijd die niet meer klopt na de zomertijd: zulke fouten blijven vaak weken of maanden onopgemerkt. De installatie werkt nog, dus niemand klaagt. Intussen verbruikt het gebouw te veel, of een ruimte haalt het comfort niet.
De omvang is groot. Onderzoek voor Agentschap NL (nu RVO) liet zien dat in meer dan 70% van de utiliteitsgebouwen energie te besparen is door de installaties beter te laten werken. Gemiddeld verbruikten de onderzochte gebouwen 25% meer dan nodig. Projecten die fouten opspoorden en herstelden, bespaarden 15 tot 40%.
Fouten vinden vraagt data en aandacht. AIMZ verzamelt continu data uit het GBS. Ons serviceteam controleert dagelijks of gebouwen data doorsturen, of zones binnen het comfort blijven en of de aansturing aan staat. Vier keer per jaar krijgt de klant een seizoensrapportage met de afwijkingen die we vonden en de verbeteringen die mogelijk zijn. Bevindingen die een fysieke aanpassing vragen, bespreek je zo gericht met je installateur.
Hoe helpen wij jouw installateur? Is jouw gebouw CO2-neutraal?


Technisch beheer met minder mensen
De installatiebranche zoekt structureel personeel. Medio 2025 stonden er in de technische installatiebranche naar schatting 29.400 vacatures open. Bijna de helft van de bedrijven (46%) had moeite met het vinden van zelfstandig monteurs. Facilitair managers en installateurs beheren dus meer gebouwen met minder handen.
Dat verandert de rol van de beheerder. Routinewerk zoals schema’s bijstellen, stooklijnen aanpassen en reageren op het weer kan een algoritme overnemen. De beheerder richt zich op de uitzonderingen die data aan het licht brengt. De installateur besteedt zijn tijd aan technische problemen en minder aan comfortklachten.

Wat je gebouw vandaag nodig heeft
Een gebouw dat klaar is voor de toekomst, begint bij een GBS dat data deelt. Dit heb je nodig om een installatie slim aan te sturen:
- Een GBS dat via BACnet communiceert. De installateur zet de verbinding open.
- Temperatuuropnemers per zone. Hoe meer opnemers, hoe fijner de sturing.
- Principeschema’s en een datapuntenlijst. Daarmee weet je welke installatie wat doet en welke meetpunten er zijn.
- Netwerktoegang. IT-afdelingen willen weten wie er op hun netwerk zit. Betrek ze vroeg.
Heb je deze vier zaken op orde, dan kan AIMZ binnen een halve dag koppelen. Het GBS blijft de basis: haal je AIMZ uit het netwerk, dan draait het GBS verder op zijn eigen instellingen.
Veelgestelde vragen
Ja. Vloeren, muren, plafonds en lucht houden warmte en koude vast. Een algoritme dat weet hoe snel elke zone afkoelt, kan eerder verwarmen en daarna een piek overslaan. De temperatuur blijft binnen de comfortgrenzen.
Een warmtepomp werkt het zuinigst bij een lage aanvoertemperatuur. Veel stooklijnen zijn ingesteld op de hoge temperaturen van een gasketel. Door de warmtevraag over een langere periode te spreiden, volstaat een lagere temperatuur en verbetert het rendement.
Dat verschilt per gebouw. Onderzoek voor Agentschap NL liet zien dat utiliteitsgebouwen gemiddeld 25% meer energie verbruikten dan nodig. Projecten die fouten opspoorden en herstelden, bespaarden 15 tot 40%.
Ja. AIMZ stuurt verwarming en koeling aan, ook in all-electric gebouwen.
Hoe staat jouw gebouw ervoor?
Piet Jan Bloem, strateeg bij AIMZ, kijkt met je mee naar je installatie, je GBS en de kansen om je gebouw klaar te maken voor de toekomst.

